Hoe bekend is AI: Stel je voor: je staat in de lokale supermarkt, komt de buurvrouw tegen en begint een praatje. Al snel gaat het over de snelle digitale wereld van nu, maar zodra namen als ChatGPT, Gemini of Claude vallen, blijft het angstgewoon stil. Geen flauw idee.
Dit overkwam mij onlangs, en het was zeker niet de eerste keer. Als je dagelijks met kunstmatige intelligentie (AI) bezig bent, vergeet je weleens dat het voor een heel groot deel van Nederland nog een ver-van-mijn-bedshow is. Of toch niet? Want hoewel velen denken er niets mee te maken te hebben, zit AI tegenwoordig al diep weggestopt in onze smartphones en de Google-zoekmachine die we dagelijks openen.
Om te ontdekken hoe het nou écht zit met de AI-bekendheid ‘onder het volk’, startte ik een onafhankelijk onderzoek in lokale community-groepen en via peilingen op sociale media. De vraag was simpel: in hoeverre gebruikt de gewone burger deze nieuwe techniek?
De massale, eerlijke en soms verrassende reacties stroomden binnen. Zonder namen of persoonlijke gegevens, maar puur gekeken naar de harde feiten en de boeiende meningen, geeft dit onderzoek een uniek kijkje in de Nederlandse huiskamer.
Hieronder vind je direct de harde cijfers uit de peilingen, gevolgd door de meest opvallende verhalen uit de praktijk!
Polls van Facebook: Hoe bekend is AI
| Categorie / Keuze | Stemmen Locatie A | Stemmen Locatie B | Totaal Stemmen | Percentage |
| 1. Totaal onbekend (Nog nooit van gehoord) | 0 | 1 | 1 | ~1% |
| 2. Gehoord, geen interesse (Bewust vermijden) | 9 | 17 | 26 | ~22% |
| 3. Basisgebruiker (Kent het, gebruikt het af en toe) | 13 | 49 | 62 | ~53% |
| 4. Power user (Kan niet zonder / gebruikt regelmatig) | 3 | 13 | 16 | ~14% |
| 5. Regelmatige gebruiker (Kent het, gebruikt met regelmaat) | 3 | 13 | 16 | ~14% |
| EINDTOTAAL STEMMEN | 28 | 93 | 121 | 100% |
De Argumenten: Waarom wel of niet?
AI – Nee bedankt”
- Milieu-impact (Stroom & Water): Meerdere respondenten maken zich grote zorgen over het enorme energie- en waterverbruik van datacenters. Sommigen vermijden AI hierom bewust voor simpele zoekvragen. Uitgebreid artikel over de voor en de nadelen.
Wist je dat? AI en het milieu
Tussen de reacties door uitten veel buren hun zorgen over het milieu. En dat is volkomen terecht! Uit onafhankelijke onderzoeken (zoals van de Universiteit van Californië) blijkt dat AI behoorlijk wat energie vreet:
- 10x meer stroom: Een vraag stellen aan een AI-chatbot kost gemiddeld 10 keer zoveel stroom als een normale, simpele Google-zoekopdracht.
- AI heeft dorst: De supercomputers in datacenters worden loeiheet en moeten gekoeld worden met water. Gemiddeld kost een gesprek van 20 tot 50 vragen aan een chatbot een halve liter water aan koeling.
De tip van Gewoon AI: Je hoeft AI echt niet te verbieden, maar gebruik het bewust. Gebruik het voor slimme taken (zoals een tekst herschrijven of computerhulp), maar gebruik voor de vraag waar de koffie in de aanbieding is gewoon de ouderwetse supermarkt-app!
- Privacy & Geopolitiek: Mensen uiten angst over het feit dat data wordt opgeslagen in landen zoals Amerika of China, en vrezen voor het verlies van privacy (“Big Brother”). AI en jou privacy, hoe zit het daarmee?
- Luiheid & Hersenfuncties: Er is angst dat AI mensen lui maakt. Een deelnemer merkte op: “Jongeren kunnen straks niet meer zelfstandig functioneren en de hersenfuncties zwakken af.” Mijn eigen ervaring: Worden we luier door AI? De argumenten over luiheid en het achteruitgaan van de hersenfuncties verbaasden mij eerlijk gezegd enorm. Sinds ik intensief met AI bezig ben, heb ik in korte tijd zóveel bijgeleerd; dat had ik anders in geen tien jaar kunnen doen! Denk aan coderen, professioneel afbeeldingen bewerken, mijn grammatica verbeteren en het begrijpen van technisch Engels. AI maakt je dus niet lui, zolang je het maar gebruikt om jezelf te ontwikkelen en nieuwe vaardigheden te leren!
- Werkgelegenheid & Oplichterij: Er zijn zorgen over het verlies van banen voor vakmensen én angst voor online oplichting via AI-technieken.
Naast het milieu kwamen er in het onderzoek nog twee grote zorgen naar voren. Hoe zit dat echt?
- Verlies van banen (Deels terecht): AI neemt zelden een complete baan over, maar wel taken (zoals administratie of schrijfwerk). De werkelijkheid is nu: je verliest je baan waarschijnlijk niet aan AI, maar aan een persoon die wél met AI leert werken. Daarom is voorlichting zo belangrijk.
- Online oplichting (Helaas zeer terecht): Oplichters gebruiken AI om brieven te schrijven in foutloos Nederlands, of bootsen stemmen na via WhatsApp-fraude. De gouden tip: Vertrouw nooit zomaar een vlot bericht of dringend telefoontje. Hang bij twijfel altijd op en bel de persoon of instantie zelf terug.
AI – Handig Hulpmiddel”
- Alledaagse creativiteit: Deelnemers gebruiken het voor verrassende dingen in het dagelijks leven, zoals: skincare-advies, haaktips voor beginners, het zoeken naar een geschikte auto, kinderactiviteiten of hulp bij het koppelen van een ingewikkelde app van een bubbelbad.
- Hobby & Ontspanning: Denk aan het opzoeken van recepten voor de Multicooker, het maken van gedichten of het op een grappige manier bewerken van foto’s.
- Werk & Techniek: IT-professionals gebruiken het om de dagelijkse capaciteit te verhogen. Zelfs computerproblemen (zoals het Linux-besturingssysteem) worden er efficiënt mee opgelost.
De Leeftijds-Paradox
- De Digitale Senioren: In het onderzoek gaven opvallend veel zeventigers en tachtigers (o.a. personen van 75, 78, 79, 82 en 86 jaar) aan dat ze AI juist super actief en dagelijks gebruiken voor schrijven, tech of advies!
- De Kritische Jeugd: Daarentegen gaven meerdere twintigers in de reacties aan dat ze AI juist bewust links laten liggen vanwege de impact op de natuur.